Skip to content

Digital Sketches

digital citizen media, ict with a focus on Central Asia and the Middle East.

Nederland wil – aldus minister Rosenthal vorige week – dat de internationale gemeenschap Syrische militairen aanmoedigt over te lopen naar de oppositie tegen president Assad. Tevens wenst de minister de Syrische oppositie steunen met communicatie apparatuur.

Een precair standpunt omdat de oppositie in Syrië niet bestaat en het onderscheid tussen humanitaire en militaire steun een strikt theoretisch gegeven gezien de dagelijkse Syrische praktijk. Ten tweede is satelliet apparatuur in de handen van een leek gevaarlijk. Zoals tot slot is de beoogde snelle en grootschalige aanpak – zoals het verstrekken van honderden telefoons – een riskante onderneming die mensenlevens kan kosten.

Laten we zo’n Nederlandse satelliet telefoon eens volgen. Nederland voert de telefoon in vanuit de buurlanden – Turkije, Libanon of Jordanië. Het grensgebied rondom Syrië is uiterst poreus en smokkelaars hebben sinds jaar en dag vrij spel. Smokkeltransporten zijn steeds vaker voorzien van een bewapend escort omdat Syrische beveiligings- en Hezbollah eenheden in het grensgebied jagen op smokkelaars en pogen de waar – van medicijnen, telefoons tot wapens – te onderscheppen.

Het lukt onze telefoon ongeschonden Syrië binnen te komen. Daar gaat hij naar de vreedzame oppositie. Maar wie is dat? Naar ‘iemand’ want officiële organisaties – buiten die aan de staat zijn gelinieerd – zijn er niet in Syrië. De telefoon gaat naar een vertrouwenspersoon. Dat kan een dokter zijn die drie gewonden in een ambulance via een veilige route door de stad naar een als operatiekamer ingerichte huiskamer probeert te loodsen. Een burger die het laatste nieuws uit zijn stad aan een buitenlandse journalist wil doorgeven. Maar de telefoon kan even gemakkelijk belanden bij een soldaat van het Free Syrian Army die zijn maten belt aan de andere kant van de wijk om de overval van een militair konvooi voor te bereiden. De chaotische omstandigheden vergen continue improviseren. Het is onnavolgbaar in wiens handen onze telefoon belandt. De telefoon kan dus zowel een humanitair doel dienen en mensenlevens redden. Maar ze kan net zo eenvoudig worden gebruikt voor het organiseren van gewelddadige acties. Wapens en mobiele communicatie apparatuur, dus ook onze Nederlandse telefoon, zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Met het leveren van deze hardware begeeft Nederland zich op een glijdende schaal en sukkelt het zo een oorlog in.

Daarbij is een satelliet telefoon een specialistisch toestel. Om contact te maken moet de gebruiker hoger staan dan zijn omgeving, bijvoorbeeld op het dak. Ook mag de verbinding niet langer dan een paar minuten in de lucht zijn omdat het Syrische leger rondrijdt met detectie apparatuur om deze telefoons op te sporen. Zo is een lijstje op te stellen waaraan de gebruikers zich uiterst gedisciplineerd en consequent behoren te houden omdat de telefoon hun positie kan verraden. De veelal jonge, los georganiseerde activisten hebben deze discipline niet. Er zijn bewijzen dat de satelliet telefoon Marie Colvin – oorlogsveteraan in de journalistiek – het leven heeft gekost. Zonder een korte, effectieve training – inclusief een Arabische handleiding – is het bezit van een satelliet telefoon in Syrië momenteel bloedlink.

Het staat buiten kijf dat de vreedzame oppositie steun nodig heeft. Zij is echter het meest gebaat bij stille diplomatie en op kleine schaal zo veilig mogelijk opereren. Precies het tegenovergestelde van de aanpak van minister Rosenthal. Hij laat weten dat Nederland communicatie apparatuur zal leveren. Zijn ministerie pakt het groots en voortvarend aan en wil honderden satelliet telefoons, modems en notebooks beschikbaar stellen. Dat oogt doortastend en spreekt zeker tot heldhaftige verbeelding. In de rommelige praktijk van een bijna burgeroorlog kan dit vies tegenvallen. Het verlenen van praktische steun in Syrië betekent een lange termijn aanpak, vertrouwen winnen en zorgvuldig werken, gelijk dat van een horlogemaker.

%d bloggers like this: