Skip to content

Digital Sketches

digital citizen media, ict with a focus on Central Asia and the Middle East.

Published on Hivos-Knowledge-Programme (ENG)

Als internet geen keuze is maar enige optie

‘De discussie over de gevolgen van internet voor de democratie is nog niet afgelopen’. Met deze algemene conclusie gaat het opiniestuk ‘Internetsurveillance’ van Evgeny Morozov in NRC(15 January, 2011) uit als een nachtkaars. Zijn betoog keert zich tegen ‘internetapostelen’ die geloven dat van internet uitsluitend een democratiserende werking kan uitgaan en dat ‘internet ons tot hypertolerante wereldburgers’ zou maken. Er zijn echter weinig mensen die de hoogmis van internet en democratie nog zingen.

Overheden – autoritaire èn democratische – willen meer grip op internet. Morozov beschrijft het Russische amusement bombardement, de geavanceerde Iraanse blokkades en filtersystemen en de Amerikaanse inspanningen om Wikileaks het zwijgen op te leggen. Deze donkere kant van internet is één – belangrijke – kant van het verhaal die terdege veel aandacht behoeft. Het is echter te makkelijk om het medium eendimensionaal als bedreigend te beschrijven.

Het is waar; voor het vijfde jaar op rij zijn politieke rechten wereldwijd op hun retour. Freedom House rapporteerde onlangs dat met name China, Egypte, Iran, Rusland en Venezuela repressieve maatregelen uitbreiden zonder enig protest van betekenis van de democratische wereld. (NRC, 13 januari) Het Amerikaanse instituut ontwaart zorgelijke ontwikkelingen op internet in Azië, de voormalige Sovjet republieken en Latijns Amerika. Overheden grijpen in door websites af te sluiten, webloggers op te pakken of door de internetsnelheid opzettelijk laag te houden zoals in Iran.

Met eenzijdig somberen doen we geen recht aan de positieve bijdrage die het relatief jonge medium internet levert aan toegang tot informatie en daardoor ook aan het proces van democratisering. Spreekwoordelijk is de Keniaanse student die artikelen voor zijn scriptie bij elkaar zoekt in de Library of Congress in Washington. Door internet, en vooral de web 2.0 mogelijkheden, kunnen burgers berichten relatief eenvoudig en vooral goedkoop publiceren en verspreiden. Birmese bloggers hebben, niet zonder risico, foto’s on line gezet van het overstromingsdrama in hun land. Een politie inval bij een homo-organisatie in Kyrgystan was binnen een paar uur de wereld rond en Twitter speelt een cruciale communicatierol bij de protesten in Tunesië.

Digitale media waaronder internet spelen een grote rol in de moderne machtspolitiek maar juist in landen met autoritaire regimes zoals Iran, Uzbekistan en Egypte draagt het medium bij aan een grotere toegang tot informatie en mogelijkheden voor de bevolking om kritiek op hun regimes te uiten. Landen als Iran beschikken over een relatief jonge bevolking. Zij beheersen  snel de mogelijkheden van de computer en de mobiele telefoon en vinden creatieve, en soms gevaarlijke, manieren om filtering en censuur te omzeilen. Zo hebben in Iran veel jongeren blue tooth op hun telefoon permanent aanstaan zodat de informatie – gewoon op straat – van de ene naar de andere mobiel gaat. Voor hun zijn digitale media geen keuze maar simpelweg de enige optie om meer stemmen te horen dan die van de president en de coterie rondom hem.

Het debat over de vrijheden en onvrijheden op internet is in volle gang. Wikileaks gooit royaal olie op het vuur. Vanuit de marge groeide de klokkenluidersite binnen een jaar uit tot beruchte stokebrand door informatie van en over regeringen en bedrijven op internet te publiceren.

Door toe te kijken en te grommen vanaf de zijlijn, zoals Morozov doet, neemt hij een uitsluitend bespiegelende rol in. Waarom zouden we berusten en lijdzaam toezien hoe overheden en ook het bedrijfsleven, de vrijheden van de burgers, digitaal en fysiek, verder aantasten? Het aanmaken van een account bij social media is een vrije keuze maar niet iedereen is zich bewust van mogelijk misbruik door derden. Het publiceren van objectieve en evenwichtige berichtgeving is in veel landen niet zonder risico maar heeft wel degelijk zin. Daarom moeten we burgers en journalisten trainen in het gebruik van digitale tools en veilig gebruik van internet. Internet democratiseert informatie en geeft ruimte om overheden ter verantwoording te roepen. Kijk naar hetgeen Wikileaks vrijwel dagelijks teweegbrengt. Vanuit een democratische positie ageren – zowel politiek, technologisch als juridisch – tegen controle en ander misbruik van internet is het minste wat wij als vrije wereldburgers kunnen doen.

Democratisering is mensenwerk en het medium internet kan daarbij een krachtig wapen zijn, zowel in de handen van machthebbers, het bedrijfsleven als ook van burgers.

Zie ook reactie Marietje Schaake (D66) op 18 januari in NRC Handelsblad

Tekst (doc) Internetsurveillance, NRC Handelsblad, Morozov 15 Jan 2011

%d bloggers like this: